We noemen geen naam, AVG geregeld!

Waarom ‘geen naam noemen’ niet hetzelfde is als privacy beschermen

In gesprekken over privacy en AVG trainingen hoor ik het vaak:
“Het zijn geen persoonsgegevens hoor, we gebruiken geen namen.”

Het klinkt logisch. Maar klopt het ook? In de praktijk zie ik dat persoonsgegevens regelmatig te smal worden geïnterpreteerd. Alsof een naam de enige manier is om iemand te identificeren. Terwijl juist tegenwoordig informatie zelden op zichzelf staat — en juist de combinatie van gegevens iemand herkenbaar maakt.

Wat zijn persoonsgegevens volgens de AVG?

De Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) is hier duidelijk over.
In artikel 4 lid 1 staat:
“Persoonsgegevens: alle informatie over een geïdentificeerde of identificeerbare natuurlijke persoon (‘de betrokkene’); als identificeerbaar wordt beschouwd een natuurlijke persoon die direct of indirect kan worden geïdentificeerd, met name aan de hand van een identificator zoals een naam, een identificatienummer, locatiegegevens, een online identificator of van een of meer elementen die kenmerkend zijn voor de fysieke, fysiologische, genetische, psychische, economische, culturele of sociale identiteit van die natuurlijke persoon.”

Belangrijk hierbij: Het gaat om alle informatie. Identificatie kan ook indirect

En het draait om wat er mogelijk is, niet alleen wat expliciet genoemd wordt. De valkuil: denken in losse gegevens. In de praktijk worden gegevens vaak afzonderlijk beoordeeld: Geen naam → dus veilig Geen medische gegevens → dus geen probleem. Maar privacy werkt niet zo. Het gaat niet om losse puzzelstukjes—het gaat om het volledige beeld dat die stukjes samen vormen.

Een herkenbare situatie
Stel, een professional maakt aantekeningen van een melding ongewenst gedrag en wil zorgvuldig omgaan met privacy. Daarom laat zij namen weg. In haar notities schrijft zij: “Een medewerker van afdeling X heeft een melding gedaan van discriminatie op basis van afkomst. De vermeende veroorzaker is de manager van deze afdeling.”

Formeel gezien klopt het: er staan geen namen in. Maar in de praktijk? Afdeling X is een klein team. Er is één manager. Binnen de organisatie speelt deze situatie al deels. De kans is groot dat betrokkenen — en soms zelfs buitenstaanders met enige context — kunnen achterhalen om wie het gaat. En daarmee is de informatie nog steeds herleidbaar naar personen.

Wat zegt de overwegingen?
Naast de artikelen bevat de AVG ook recitals (overwegingen).
Een recital is een toelichtende tekst die helpt om de wet te interpreteren. Het geeft richting aan hoe je de regels in de praktijk toepast.

Recital 26 is hier essentieel. Deze zegt dat je moet kijken naar: Alle middelen die redelijkerwijs gebruikt kunnen worden om iemand te identificeren. Factoren zoals tijd, kosten en beschikbare technologie. De context waarin gegevens zich bevinden. En misschien wel de belangrijkste boodschap: Gegevens zijn pas echt anoniem als identificatie redelijkerwijs onmogelijk is. Dat is een hoge lat.

Wat vraagt dit van professionals?
Dit vraagt om een andere manier van kijken. Niet alleen: “Heb ik een naam genoemd? ”Maar vooral: “Kan iemand, met de kennis en middelen die beschikbaar zijn, alsnog herkennen over wie dit gaat?” Dat betekent dat je rekening houdt met: De grootte van een team. Unieke functies of rollen. De context en actualiteit van een situatie. Wat mensen al weten.

Privacy als belofte
Hier raakt dit onderwerp de kern van professioneel handelen. Privacy is geen checklist. Het is een belofte die je doet aan de ander:
Ik ga zorgvuldig om met jouw informatie. En veiligheid ontstaat niet door alleen iets weg te laten, maar door bewust na te denken over wat je deelt — en wat dat betekent voor herkenbaarheid. Privacy zit niet in het weglaten van een naam,
maar in het beschermen van herkenbaarheid.

Praktische reflectievragen
Om dit concreet te maken:
- Kan iemand deze persoon herkennen op basis van de combinatie van gegevens?
 - Wie heeft toegang tot aanvullende informatie?
- Is de situatie uniek of makkelijk te herleiden?
- Zou de betrokkene zichzelf herkennen?